Pi Sayısı Nedir, Nasıl Bulunur ve Neden Bu Kadar Önemli?

Pi sayısının 31 trilyon dijitini hesaplamayı başaran Japon asıllı Google çalışanı Emma Haruka Iwao.
Pi Sayısı Nedir, Nasıl Bulunur ve Neden Bu Kadar Önemli?

Pi sayısı kadar dünyanın gündemini meşgul eden bir başka sayı daha yoktur. Öyle ki her yıl 14 Mart'ta Pi sayısını öven, neden önemli olduğunu anlatan programlar yapılmaktadır. Dün de Dünya Pi Günü'ydü. Peki Pi sayısı nedir? Neden bu kadar önemli? Dünya Pi Günü matematikçilerin sırtını sıvazlamak için uydurulmuş kötü bir şaka mı?

Pi sayısı dün de gündeme damgasını vurdu. İlk üç rakamı 3,14, Mart'ın 14'üne tekabül ettiği için her yıl 14 Mart'ta her yerde pi sayısını görmek mümkün. Aslında herkesin çok da umrunda olmasa da Google pi sayısını doodle yaparak geometricilerin en sık kullandığı bu sayı gündeme bomba gibi düştü.

Ülkemizde pi sayısı çok umursanan bir konu değil aslında ama dünya çapında okullarda pi sayısı şenliklerinden, pi konserlerine kadar bir çok organizasyon düzenlenerek pi sayısı anlatılmaya çalışıyor. Peki pi sayısı gerçekten bu kadar önemli mi? Aslını isterseniz evet, zira pi sayısının hassas bir şekilde hesaplanmadığı bazı yerlerde insan hayatı söz konusu olabiliyor.

Pi Sayısı Nedir ve Nasıl Hesaplanır?

Pi sayısı matematiksel bir sabittir. Bir çemberin çevre uzunluğunun çemberin çapına bölümü ile hesaplanır. Yaklaşık olarak da 3,14159'a eşittir.

Mükemmel bir çemberde çemberin çevresinin çapına bölümü ile elde edilen sayının ondalık kısmı sonsuza kadar tekrarlanır. Matematikçiler yıllardır pi sayısının ondalık kısmının kaça kadar uzandığını hesaplamaya çalışmaktadır. 2016 yılında Peter Trueb adlı bir yazılımcı pi sayısının trilyondan faha fazla (tam sayı 22,459,157,718,361) dijitini hesaplayarak Guinness Rekorlar Kitabı'na girmeyi başardı, ancak bu rekor da dün itibarıyla bir Google çalışanı tarafından kırıldı.

Google'da çalışan Japon asıllı Emma Haruka Iwao, pi sayısının 31,415,926,535,897 adet ondalık dijitini hesaplamayı başardı. 31 trilyon dijiti hesaplamak 25 sanal sunucu ile tam 121 gün sürdü.

Trueb ise 22 trilyon dijiti hesaplamak için sadece bir adet bilgisayar ve veriyi saklayabilmek için de iki düzineden fazla 6 TB'lık harddisk kullandı. Hesaplaması ise tam 105 gün sürdü.

Pi Sayısı Neden Önemli?

Her sene hesaplanan dijit sayısı ile hava atmanın dışında pi sayısı bir eğrinin olduğu her yerde hayati önem taşıyor. NASA uzaya gönderdiği roketlerin yörüngelerini hesaplamak için pi sayısının virgülden sonraki 15 dijitini kullanıyor. Görünür evrenin çapını hesaplamak için ise pi sayısının 40 dijitini kullanmak kafi.

Pi sayısı bir çemberin en temel karakteristiğidir. Pi sayısının hassasiyetini artırarak mükemmel çemberi çizmek mümkün. Geometri sınavlarında her ne kadar Pi'yi 3 veya 3,14 alınız gibi en basit haliyle kullanmaya teşvik edilsek de bir çember üzerine inşa edilen binalarda, uzay hesaplamalarında, yörünge analizlerinde ve balistikte Pi mümkün olan en hassas haliyle kullanılmaktadır.

Bununla birlikte Google çalışanı Iwao'nun ekstradan matematik dünyasına hediye ettiği 9 trilyon dijitin gerçek dünyada bir karşılığı bulunmuyor.

Pi sayısının sonsuza kadar devam etmesi sonsuzluğun da bir ispatı olarak görülüyor. Matematikçiler için pi sayısının kaç tane dijitini hesaplayabildiği itibarlı bir uğraş olsa da asıl soru pi sayısının kaç tane ondalık dijite sahip olduğunu söyleyebilmek ve bunu şimdiye kadar başarabilen olmadı. Pi sayısının virgülden sonraki hane sayısının kaç olduğu matematiğin imkansız problemleri arasında yer almaktadır.

Pi Sayısını Kim Buldu?

Pi sayısını ilk olarak Mısırlıların bulduğu tahmin ediliyor. Mısırlılar bir dairenin alanını hesaplamayı ilk başaran millet ve hesaplamalarında 3,1605 sabitinin tüm daire ve çemberler için geçerli olduğunu farkettiler. Bununla birlikte pi sayısını ilk resmi olarak hesaplayan kişi ise Syracuse'lü Arşime'tir. Milattan önce 287-212 yılları arasında yaşayan Arşimet eski dünyanın en büyük matematikçilerinden biri olarak biliniyor.

 

BLOG COMMENTS POWERED BY DISQUS